Die naam verwijst naar een bijzonder detail uit de geschiedenis van de plek. De Boomgaardstraat vormde destijds de grens tussen Antwerpen en Berchem en langs de Mechelsesteenweg stond een grenspaal met daarop de Antwerpse hand. Die hand gaf de brouwerij haar eerste naam en leeft vandaag nog altijd voort in het logo van De Koninck. Terwijl Antwerpen en Berchem rondom de brouwerij verder groeiden, breidde ook het bedrijf uit. Vanaf de tweede helft van de 19de eeuw ontstond rond de oorspronkelijke afspanning geleidelijk het brouwerijcomplex dat de plek zijn uitgesproken industriële karakter gaf.
Van De Hand naar het Bolleke
Ook achter de brouwerijketels volgden de generaties elkaar op. Charles De Koninck nam het bedrijf in 1845 over, later kwam zijn dochter Josephina aan het roer en in 1912 werd Brouwerij De Hand omgevormd tot Brasserie Charles De Koninck. Een nieuwe mijlpaal volgde in 1952 met de productie van het amberkleurige De Koninck. Het bier groeide uit tot een vaste waarde in Antwerpen en kreeg er al snel een bijnaam bij. Wie in een Antwerps café een ‘Bolleke’ bestelde, genoemd naar het karakteristieke bolvormige glas, hoefde niet uit te leggen welk bier hij bedoelde.
In 2010 brak opnieuw een nieuw hoofdstuk aan, toen De Koninck onderdeel werd van de familiebrouwerij Duvel Moortgat. De historische site kreeg vervolgens stap voor stap een bredere invulling. In 2015 opende het interactieve belevingscentrum en kregen ook ambachtelijke ondernemers, winkels en horeca een plek op en rond de brouwerij. Wat lange tijd vooral een productieomgeving was geweest, opende zich zo steeds meer naar de stad. Bezoekers sindsdien niet alleen voor het bier, maar ook voor gastronomie, vakmanschap en de bijzondere sfeer van de historische brouwerijsite.
Een nieuw hoofdstuk voor een historische plek
Die evolutie krijgt vandaag een vervolg met Klein Berchem. Triple Living en LIFE ontwikkelen op voormalige parkeerterreinen en andere delen rond de brouwerij een nieuwe woonbuurt met woningen, groen en ruimte voor lokale ondernemers. Het ontwerp bouwt bewust voort op het karakter van De Koninck. De roodachtige baksteen verwijst naar het industriële verleden, terwijl steegjes, doorgangen, patio’s en pleintjes aansluiten bij de manier waarop ook de historische brouwerijsite doorheen de tijd is gegroeid. Zo wordt een plek die vroeger grotendeels achter brouwerijmuren lag steeds sterker verbonden met haar omgeving.
Daarmee keert Klein Berchem in zekere zin terug naar waar het verhaal begon. De plek lag bijna tweehonderd jaar geleden letterlijk op de grens tussen Antwerpen en Berchem; vandaag wil ze beide stadsdelen opnieuw met elkaar verbinden. De brouwerij gaf de site haar geschiedenis en identiteit, later kwamen daar bezoekers, horeca en ambachten bij, en met Klein Berchem krijgt ook wonen er een belangrijke plaats. De omgeving verandert opnieuw, maar doet dat met respect voor wat er al was. Want op deze bijzondere plek zit al bijna 200 jaar leven in de brouwerij.
